YAYINLARIMIZ

OECD Vergi Terimleri Sözlüğü

PAID-IN CAPITAL ÖDENMİŞ SERMAYE: Kazanç veya hibe sonucu oluşturulan sermayeden farklı olarak kurum ortaklarınca ödenen sermaye
PAPER COMPANY   KÂĞIT ÜZERİNDE KURULU GÖRÜLEN ŞİRKET: Naylon şirket (Posta kutusu şirketi, Letter-box company) terimine bakınız.
PAR VALUE   İTİBARİ DEĞER: Hisse senedinin üzerinde yazılı değer. Nominal değer
PARENT COMPANY   ANA ŞİRKET: Bağlı şirket olarak adlandırılan diğer bir şirketin sermayesine önemli derecede iştirak eden şirket
PARTICIPATION EXEMPTION   İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASI: İştirak kazançları istisnası (Affiliation privilege) terimine bakınız.
PARTNER  ORTAK: Bir ortaklığın üyesi
PARTNERSHIP   ORTAKLIK (ADİ ŞİRKET): Kazanç elde etmek için iki ya da daha fazla kişiden (gerçek kişiler veya şirketler) oluşan ortaklık. Bir ortaklık, her bir tarafın sorumluluğunu boyutuna bağlı olarak adi ortaklık veya limited ortaklık şeklinde olabilir. Kolektif şirket, komandite ortakların ortaklığın borçları açısından sınırsız sorumluluğu ile şekillendirilir. (Aynı zamanda komandit şirkete, Limited partnership, bakınız.) Bazı ülkeler, ortaklığı ayrı bir mükellef olarak kabul ederler ve bir kurum olarak gelir ve giderlerine bağlı olarak vergiye tabi tutarlar. Diğer ülkeler ise adi ortaklığı ayrı bir tüzel kişilik olarak kabul etmezler ve ortaklığın vergi mükellefiyeti bulunmaz ancak her bir ortak ortaklıktaki hissesine göre kardan elde ettiği pay oranında vergiye tabi tutulur. Ortaklıkların vergilendirilmesi konusu, OECD Model Vergi Anlaşmasının 1 inci maddesinin yorumları arasında açıklanmaktadır.
PASS-THROUGH ENTITY   YANSITICI ŞİRKET: Adi ortaklık gibi vergiye tabi olmayan şirket. Genel olarak, bu tür şirketlerde gelir ya da giderler esas malike aktarılır.
PASSIVE INCOME   PASİF GELİRLER: Genel olarak temettü, faiz, kira geliri, gayrimaddi hak bedeli (royalti geliri) vb. gibi kazancı elde edenin gelir getirici ticari faaliyetlere katılmadan elde etti gelirler
PATENT  PATENT: Gayrimaddi varlık türü. Bir madde ya da yöntemin mucidi, genel olarak sınırlı bir süreliğine icadından tek başına faydalanabilmek için (patent hakkı olarak bilinir) o kişiye imtiyaz veren devlet kurumuna icadını kayıt ettirir.
PATRON   HAMİ: Ortak iş yapan ancak zorunlu olarak taraf olmayan kişi
PATRONAGE DIVIDEND  RİSTURN (KOOPERATİF ÜYELERİNE İADE EDİLEN PARA): Bir kooperatife üye olan kişiye yapılan geri ödeme
PAYROLL TAX   MAAŞ VE ÜCRETLERDEN KESİLEN VERGİ: Mukimliği, aile durumu veya diğer kişisel şartlarına bakılmaksızın işveren tarafından ücretliye ödenen maaş (örneğin brüt ücret, maaş ve hizmet karşılığı diğer ödemeler) üzerinden alınan vergi
PE  Daimi işyeri (Permanent establishment) terimine bakınız.
PENALTIES   VERGİ CEZALARI: İdare tarafından uygulanan vergi cezaları, beyannamenin zamanında verilmemesi, vergi borcunun vaktinde ödenmemesi, kusurlu davranılması ve yanlış beyanname verilmesi ya da yanlış beyanda bulunulması gibi vergi suçları nedeniyle tatbik edilirler. Vergi cezaları, vergiye ilave oluştururlar ve verginin bir parçası olarak değerlendirilirler. Diğer taraftan, hapis cezası sadece yargılama sonucunda uygulanabilir. Hapis cezasına çarptırma ancak ciddi vergi kaçakçılığı nedeniyle verilmelidir.
PER CAPITA   KİŞİ BAŞINA: Latince kişi başına
PER DIEM   GÜNDELİK: Genel olarak seyahat, ağırlama, personel gideri veya bir ticari işlemin gerçekleştirilmesi esnasında ortaya çıkan ve çeşitli şekillerde gerçekleştirilmiş harcamalar nedeniyle yapılan günlük ödeneği ifade eden ve Latincede günlük ücret anlamına gelen terim
PERMANENT ESTABLISHMENT (PE)   DAİMİ İŞYERİ: Dar mükellef bir kurumun diğer bir ülkede vergilendirilebildiği durumları ifade etmek için çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarında (aynı zamanda ulusal vergi mevzuatında da kullanılabiliyor olmasına rağmen) kullanılan terim. Bu kurala göre, bir teşebbüs diğer ülkede gerçekleştirdiği ticari faaliyetlerini daimi işyeri aracılığı ile sürdürmediği sürece o ülkede uygulanan ve gelir üzerinden alınan vergilere tabi olmayacaktır. Ayrıca, dar mükellef kurum ilgili ülkede daimi işyerine sahip olsa dahi ancak vergiye tabi olan gelir, sadece daimi işyerine atfedilen kısım kadar olacaktır.
PERSONAL ALLOWANCES   ŞAHSİ İNDİRİMLER (ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİ): Şahsi indirimler, gerçek kişilerin vergiye tabi gelirlerinin hesaplanmasında kazançlarından mahsup edilebilecekleri kişisel indirimlerdir. Genelde, kişinin kendisi, eşi, çocukları ve diğer bakmakla yükümlü oldukları kişiler için bir indirim söz konusudur.
PERSONAL HOLDING COMPANY   ŞAHSİ HOLDİNG ŞİRKETİ: Hisseleri özellikle ilgili mükellef tarafından sahip olunan ya da hisselerin sahipliğinin aynı mükellefe atfedildiği ve yatırım kazancı elde etmek için kurulan şirket
PERSONAL PROPERTY   MENKUL MAL (ÖZEL EŞYA): Gayrimenkul veya gayrimenkule bağlı şeylerden ayrı kabul edilen menkul mal; aynı zamanda özel eşya olarak da adlandırılır.
PERSONAL SERVICE CORPORATION   HİZMET ŞİRKETİ: Ana faaliyeti, özel hizmet vermekten oluşan şirket; örneğin, müşterisi olan diğer bir şirket hakkında rapor hazırlamak üzere çalışanını gönderen yönetim danışmanlığı şirketi
PETITION  DAVA DİLEKÇESİ: Bir mahkeme ya da hâkime verilen ve davanın gerekçesini oluşturan olay ve koşulları belirten yazılı başvuru
PHANTOM STOCK PLAN   HAYALİ HİSSE PLANI: Tazminat ödemelerinin değerini belirlemek için kullanılan bir ölçüm aracı olarak işverenin işletmedeki hisselerinin tutarını kullanan vadeli tazminat yöntemi. Bu planda, farazi hisse oranı işçilere paylaştırılır ve gerçekleşen değer artışı ve/veya farazi hisselere düşen temettü tutarı işçilere nakit olarak ödenir.
PIERCING THE CORPORATE VEIL   ŞİRKET PEÇELEMESİNİN KALDIRILMASI: Kurumun tüzel kişiliğini dikkate almadan, kurumun faaliyetlerinden kaynaklanan sorumluluklarını suç işleyen kurumun kendisinden çok bir kişi ya da varlık üzerine yükleme usulü; Amerikan hukuki doktrini
PLACE OF EFFECTIVE MANAGEMENT   FİİLİ İDARE MERKEZİ: Fiili idare merkezi, bir şirketin her iki akit devletin iç mevzuatına göre mukim kabul edildiği durumlarda o şirketin mukimliğini belirlemek için OECD Model Vergi Anlaşmasının sorunun çözülmesine yarayan ek kuralı tarafından düzenlenen bir çözümlemedir. Bu çözümleme, bu tür durumlarda anlaşma bakımından şirketin, fiili idare merkezinin bulunduğu ülkenin mukimi olacağı hususunu ortaya koyar.
PLACE OF MANAGEMENT   İDARE MERKEZİ: Bir vergi anlaşmasının uygulaması bakımından, bir teşebbüsün idare merkezi normal şartlarda daimi işyerini oluşturur. İdare merkezi terimi gerçekte OECD Model Vergi Anlaşmasında tanımlanmamaktadır ancak bunun yerine ulusal vergi mevzuatında tanımlanıyor olabilir.
POOL BASIS    AMORTİSMAN UYGULAMASINDA İKTİSADİ VE TEKNİK BAKIMDAN BÜTÜNLÜK ARZ ETME: Aynı sınıflama kapsamında bulunan iktisadi varlıkların amortismanı için kullanılan müşterek taban. Örneğin, aynı cins amortismana tabi tüm iktisadi varlıklar amortisman uygulaması bakımından tek bir varlık olarak kabul edilirler.
PORTFOLIO INTEREST   PORTFÖY KAZANCI: Bazı koşullar karşılandığı sürece vergi kesintisinden muaf, ABD’de bulunan kaynaklardan ödenen kazanç türü. Portföy kazancı muafiyeti, normal ticari faaliyetler kapsamında alınan banka kredilerine uygulanmaz.
PORTFOLIO INVESTMENT   PORTFÖY YATIRIMI: Bir şirkete yapılan portföy yatırımı, şirketin toplam hisselerinin küçük bir oranına, örneğin % 10’dan daha az orana, karşılık gelen hisseleri elde bulundurmayı ifade eder. Portföy yatırımcıları, vergi anlaşmalarına göre ilgili şirkete doğrudan yatırım yapan diğer yatırımcılara nazaran elde ettikleri temettü kazancı bakımından farklı bir vergi indirimi ya da vergi uygulamasına sahip olabilirler.
POSSESSIONS OF U.S.   ABD DIŞINDA ABD'NİN MÜLKİYET VE İDARESİ ALTINDA BULUNAN TOPRAKLAR: Genel olarak, 50 eyaletten herhangi birisinin parçası olmayan küçük ada veya kayalık ya da herhangi bir ABD adası. Vergisel açıdan, bu topraklar Porto Riko (Puerto Rico), Virgin Adaları (the Virgin Islands), Marshall Adaları (the Marshall Islands), Mikronezya Adaları Federal Devletleri (the Federated States of Micronesia), Amerikan Samoası (American Samoa), Guama Adası (Guam), Kanal Bölgesi (the Canal Zone), Mariana Adaları (Mariana Islands), Johnson Adası (Johnson Island) ve Wake Adasını (Wake Island) kapsamaktadır.
POWER OF ATTORNEY   VEKÂLETNAME: Vekâlet veren olarak bir kişinin diğer bir kişiyi temsilcisi olarak görevlendirmesi ve bu kişinin vekâlet veren adına belirli ya da her türlü eylemde bulunma yetkisine sahip olduğunu gösteren yazılı belge
PRE-TAX PROFITS   VERGİ ÖNCESİ GELİR: Amortisman, maliyetler ve benzeri kalemlerin düşülmesinden sonra ancak vergilerin düşülmesinden önce hesaplanan kazanç
PRECEDENT  EMSAL KARAR: Anglo-Amerikan hukuk sisteminde geçerli olan, aynı maddi unsurlar ve yasal konuların geçerli olduğu davalarda mahkemelerin hüküm verirken daha önce hüküm verilen davalarda ilan edilen esaslara bağlı olmalarını zorunlu kılan emsal karar ilkesi
PREFERENCE SHARES   RÜÇHANLI (İMTİYAZLI) HİSSE SENETLERİ: Adi hisse senedi sahiplerine ödenen temettüler haricinde belirli bir hak ya da imtiyaz taşıyan ve genellikle sabit miktarlı temettü kazandıran hisseler
PREFERRED STOCK   TERCİHLİ HİSSE SENEDİ: Rüçhanlı hisse senetleri (Preference shares) terimine bakınız.
PREMIUM   PRİM (EK GETİRİ): Türev finansal araçlar bağlamında prim, vadeli bir işlem için alıcının ödediği tutardır. Tahvil ya da diğer borçlanma araçları bağlamında ise prim, borç senedinin üzerinde yazılı olan tutardan daha fazla ödenen tutardır.
PREMIUM AT THE ISSUE OF SHARES   İHRAÇ PRİMİ (EMİSYON PRİMİ): Şirkete ait hisse senetlerinin itfası esnasında hisse senetlerinin itfa değerinin nominal (itibari) değerinin üzerinde olması sonucu oluşan ek getiri
PREPARATORY ACTIVITIES   HAZIRLAYICI FAALİYETLER: Tali (yardımcı) faaliyetler (Auxiliary activities) terimine bakınız.
PRESUMPTIVE TAXATION   KARİNELERE DAYANILARAK YAPILAN VERGİLENDİRME: Gelir vergisinin, gerçek kazanç yerine ortalama kazanca bağlı olarak tespit edildiği vergilendirme anlayışı
PRICE INCREASE RESERVE   FİYAT ARTIŞLARINA KARŞI AYRILAN İHTİYAT: Ticari faaliyetler esnasında yenilenmeleri zorunlu olan mal, hammadde vb.’nin fiyatlarında beklenen artışları dikkate alarak ayrılan ihtiyat (rezerv)
PRIMARY ADJUSTMENT   BİRİNCİL DÜZELTME: Diğer bir ülkedeki ilişkili kişinin dâhil olduğu işlemlere emsallere uygunluk ilkesini uygulamanın bir sonucu olarak bir şirketin vergiye tabi kazancının (vergi matrahının) ilgili ülkedeki vergi idaresi tarafından düzeltmeye tabi tutulması.
PRINCIPAL AMOUNT   ANAPARA: Faiz ödemesinden ayrı olarak vade tarihinde ödenmesi zorunlu olan, tahvil ya da kredi gibi bir borç senedinin üzerinde yazılı (itibari) değeri
PRINCIPAL PLACE OF BUSINESS   ESAS İŞYERİ Bir kişinin işlerini ekseriyetle sürdürdüğü yer
PRIVATE RULING   ÖZELGE: Genellikle tek bir işlem ya da bir grup işlem ile ilişkin olarak vergi otoriteleri tarafından mükellefe verilen görüş. Normal olarak özelge diğer vergi mükelleflerine değil sadece kendisine görüş verilen vergi mükellefine isnat edilebilir ve konu ile ilgili tüm unsurlar açık olarak beyan edildiği sürece vergi otoritesi açısından bağlayıcılık taşır.
PRIVILEGE (DIPLOMATIC)   DİPLOMATİK İSTİSNA: Uluslar arası hukukun genel ilkeleri veya özel anlaşmaların hükümlerine göre, diplomatik görevliler ve konsolosluk yetkilileri görevli olarak atandıkları ülkede uygulanan vergilerden birçok durumda muaf tutulmaktadırlar. Çoğu vergi anlaşması, ülke dışından kaynaklanan gelirin vergilendirilmesi hakkını görevlendirmede bulunan ülkeye tanıyan bir anlaşma maddesini barındırmaktadır.
PRIVILEGED TAX REGIME   İMTİYAZLI VERGİ SİSTEMİ (REJİMİ): Vergi cennetlerinin vergi sistemlerini ifade etmek için kullanılan üstü kapalı söz
PRO RATA    BİR ORAN DÂHİLİNDE: Latince “orantılı olarak” anlamındaki terim
PRO RATA RULE   ORANTILI OLMA KURALI: Birçok KDV sisteminde, girdiler üzerinden alınan verginin, vergiye tabi ve vergiden muaf (indirim gerçekleştirilmeden) işlemlerde ve bir takvim yılında gerçekleştirilen tüm işlemlerde kullanıldıkları zaman daha önce satın alınan mal ve hizmetler üzerinden ödenen KDV’den indirilmesine izin verilmektedir
PROFESSIONAL SERVICES   SERBEST MESLEK HİZMETLERİ: Bir işverene tabi olmadan, hizmet verilen mesleklerin üyeleri (örneğin doktor, avukat, muhasebeci ve benzerleri) ve bağımsız bir karakter taşıyan faaliyetleri sürdüren kişiler tarafından mustakilen verilen hizmetler
PROFIT KAR: Genel olarak kazancın harcamaları aşan kısmı
PROFIT AND LOSS STATEMENT   GELİR VE GİDER TABLOSU: Gelir tablosu
PROFIT MARK-UP   KAR MARJI: Satıcının katlandığı maliyete uygun bir kar marjı ilave ederek emsallere uygun fiyatı bulmak için kullanılan yöntem
PROFIT METHOD   KAR YÖNTEMİ: Transfer fiyatlandırması ile ilgili olaylarda işlemlere katılan bir ya da daha fazla sayıdaki ilişkili kişinin gerçekleştirdiği kontrollü işlemlerden elde edilen karı gözden geçirmek için kullanılan yöntem
PROFIT RATIO   KARLILIK ORANI: Bir işletmenin sermayesinin veya net varlığının karlılık oranını ve bazen vergi matrahını ifade etmek için kullanılan terim
PROFIT SHIFTING  ÖRTÜLÜ KAZANÇ DAĞITIMI (AKTARIMI): Grubun ya da kurumun toplam vergi yükümlülüğünü azaltmak amacıyla ilişkili kişiler ya da aynı tüzel kişiliğin şubeleri arasında (örneğin transfer fiyatlandırmasını kullanarak) gelir ya da giderlerin dağıtılması
PROFIT SPLIT METHOD   KAR BÖLÜŞÜM YÖNTEMİ: Toplam kar ya da zararın her bir tarafın işleme olan katkısının göreceli değerini tespit ederek o işlem nedeniyle oluşan müşterek kar ya da zararı birbirinden farklı taraflar arasında dağıtan transfer fiyatlandırması yöntemi
PROFITS TAX   KAR ÜZERİNDEN ALINAN VERGİ: Olağan gelir vergisi yanında veya gelirin diğer türleri üzerinden alınan gelir vergisinden ayrı olarak işletme karı üzerinden alınan vergi
PROGRESSION   ARTAN ORANLILIK: Kişisel gelir vergisinin oranları çoğunlukla artan oranlıdır, örneğin gelir miktarı artıkça gelir artışı oranında daha fazla vergi ödenmek zorunludur.
PROPERTY TAX   SERVET VERGİSİ: Her bir varlığın vergi değerine bağlı olarak gerçek kişiler veya kurumlar tarafından sahip olunan varlıklar üzerinden alınan vergi grubu
PROPRIETORSHIP  ŞAHIS İŞLETMESİ (ADİ ŞİRKET): Tek bir kişi tarafından sahip olunan tüzel kişilik kazanmamış işletme. Bu şirketin maliki, ticari faaliyetlerden elde edilen kazancın tamamını elde etme hakkına sahiptir ve o kişi işletmenin tüm borçlarından da kişisel olarak sorumludur.
PROTOCOL   ZABITNAME (PROTOKOL): Müzakere eden taraflarca başlangıçta nihai anlaşmaya varılmasını sağlayan hususların neler olduğunu gösteren imzalı belge. Vergisel açıdan bir protokol, mevcut vergi anlaşmasına ilave olarak taraflarca imzalanır ve onaylanır. Protokol, vergi anlaşması ile eş zamanlı olarak ya da daha sonraki bir tarihte imzalanabilir ve anlaşma hükümlerini aydınlığa kavuşturur, uygulanmasını sağlar veya değişikliğe tabi tutar.
PROVISIONAL ASSESSMENT   GEÇİCİ TARHİYAT: Sıklıkla, örneğin tahmini rakamlar ya da önceki yılın rakamlarına dayalı olarak, nihai tarhiyat yapmanın mümkün olmasından önce gerçekleştirilen vergi tarhiyatı
PUBLICLY HELD CORPORATION  HALKA AÇIK ŞİRKET: Ulusal menkul kıymetler borsasına kayıtlı olan adi hisse senetleri türüne sahip olan şirket; Amerikan mevzuatında kullanılan kavram
PUBLICLY TRADED LIMITED PARTNERSHIP (PTLP)   HALKA AÇIK KOMANDİT ŞİRKET: ABD’de mevcut menkul kıymetler piyasası veya ikincil bir piyasada kayıtlı olan ve hisseleri alınıp satılan ortaklık. Halka açık komandit şirketler, ABD’de komandit şirketten çok kurum olarak vergiye tabi tutulurlar.
PUT OPTION   SATIŞ OPSİYONU: Vadeli işlem yapma (opsiyon) hakkını elinde bulunduran kişinin belirli bir tarihte belirli bir fiyattan döviz dâhil menkul kıymet veya emtiayı satma hakkının olduğu ancak satış zorunluluğunun bulunmadığı hususunu düzenleyen sözleşme
All intellectual property and legal rights of OECD Glossary of Tax Terms are owned by Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).

OECD Glossary of Tax Terms is translated into Turkish by Ramazan Biçer, a partner at Centrum Consulting but it does not reflect the official translation.

Copying, duplicating, publishing and releasing of OECD Glossary of Tax Terms without official and prior permission by OECD mean that OECD's intellectual property and legal rights are violated.