YAYINLARIMIZ

OECD Vergi Terimleri Sözlüğü

ABATEMENT BELLİ BİR ORANDA İNDİRİM: Tarhiyatın yanlış olduğunun tespit edilmesi durumunda vergi, ceza veya gecikme faizine ilişkin tarhiyat miktarının düşürülmesi
ABUSE OF LAW KANUNUN İSTİSMARI: Herhangi bir kanuna ilişkin teamülün ticari bakımdan herhangi bir dayanak ortaya koyamayan mükellefler tarafından istismar edildiği durumlarda vergi otoritelerinin bu durumu dikkate almamalarına izin veren ilke
ACCELERATED DEPRECIATION HIZLANDIRILMIŞ AMORTİSMAN: Fabrika ve makine gibi ticari faaliyetlerde kullanılan iktisadi kıymetlerin ilk yılında veya ilk bir kaç yılında mükellefin daha fazla aşınma payı (amortisman) ayırdığı amortisman yöntemi (Hızlandırılmış amortisman)
ACCOUNTING BASIS MATRAHIN HESAPLANMASI: Gelir vergisine ve katma değer vergisi (KDV)’ne tabi tutarı hesaplama yöntemi. KDV açısından vergi, alım tutarının satım tutarını aşan kısmı üzerinden belli bir yüzde olarak hesaplanmaktadır ancak bu, hiçbir ülke tarafından kullanılmayan teorik bir anlayıştır.
ACCOUNTING PERIOD HESAP DÖNEMİ: Vergi yükümlülüğünü tespit etmek için mükellef tarafından kullanılan zaman dilimi
ACCOUNTING RECORDS MUHASEBE KAYITLARI: Defter-i kebir, satış fişleri ve faturalar dâhil vergi beyannamesi ve tüm mali raporların hazırlanmasında kullanılan tüm defter ve belgeler
ACCOUNTS PAYABLE BORÇLAR (ALACAKLILAR HESABI): Temel olarak hizmetlerin, stokların ve malların satın alınması için cari olarak bir kişi ya da işletme tarafından sahip olunan borçların kaydı
ACCOUNTS RECEIVABLE ALACAKLAR (BORÇLULAR HESABI): Alacaklının normal ticari faaliyetleriyle ilgili olarak tutulan ve bedeli ödenmemiş alacak ve işlemleri gösteren ve alacaklının bunlara ilişkin cari hesaplarında sahip olduğu paraların kaydı
ACCRUAL BASIS (ACCRUAL METHOD) TAHAKKUK ESASI (TAHAKKUK YÖNTEMİ): Elde edilmesi veya ödenmesi dışında, kazanıldığı veya ortaya çıktığı zaman gelir ve gider unsurlarının vergilendirilebilir gelir veya harcamalara dâhil edildiği hesaplama yöntemi
AD VALOREM TAX KIYMET ESASLI (NİSPİ) VERGİ: Mal veya eşya üzerinden satış fiyatı ya da takdir edilmiş değerin bir yüzdesi tespit edilerek alınan vergi
ADMINISTRATIVE COMPANY YÖNETİCİ ŞİRKET: Hizmet şirketi (Service company) terimine bakınız.
ADMINISTRATIVE EXPENSES İDARİ GİDERLER: İmalat ya da satışlara ilişkin direkt giderler gibi belirli bir işlevle kolayca ilişki kurulamayan giderler. Bu giderler tipik olarak genel merkeze ait giderler ve muhasebeye ilişkin harcamaları içerir.
ADMINISTRATIVE OFFICE İDARİ MERKEZ: Sıklıkla genel merkez, ana şirket veya faaliyetlerin sürdürüldüğü ülkeden başka bir ülkede kurulu olan ofis
ADVANCE PRICING ARRANGEMENT (APA) PEŞİN FİYATLANDIRMA ANLAŞMASI (PFA): İlişkili kişilerce kontrollü işlemlerin gerçekleştirilmesinden önce söz konusu işlemler için belli bir dönem üzerinden transfer fiyatının tespitini belirlemek için belirli ölçütler (yöntem, emsal, uygun düzeltmeler, geleceğe yönelik kritik varsayımlar gibi) tespit eden anlaşma. Bir peşin fiyatlandırma anlaşması, bir vergi idaresi ve mükellefin katıldığı tek taraflı anlaşma ya da iki ya da daha fazla vergi idaresinin katıldığı çok taraflı anlaşma şeklinde olabilir.
ADVANCE RULING ÖZELGE (MUKTEZA): Belirli kurallar bütününe sahip, bir kanunu yorumlayan ya da uygulayan vergi idaresi tarafından yazılı açıklama şeklinde mükellefe verilen yazı
AFFILIATED COMPANIES BAĞLI ORTAKLIKLAR: Ortak bir çıkar ile birbirine bağlı iki ya da daha fazla sayıdaki şirket arasındaki ilişkiyi tanımlamak için kullanılan genel terim
AFFILIATION PRIVILEGE İŞTİRAK KAZANÇLARI İSTİSNASI: Bu tür temettü dağıtımı nedeniyle ortaya çıkabilecek çifte vergilendirmeyi ortadan kaldırabilmek için belli bir ülkede mukim olan bağlı şirket tarafından o şirkette minimum düzeyde belirli bir hisseye sahip ana şirkete yapılan temettü dağıtımlarına tanınan vergi indirimi veya istisnası
AGENCY ACENTE: Bir şirkete (ki o şirket söz konusu firmanın mukim olduğu ülkenin dışındadır) belirli bir hizmet sağlayan firma. Bağlı acente, diğer şirketin daimi işyerini oluşturur ve bu acente aracılığı ile elde edilen kazanç, bağımsız bir acente için böyle bir durum söz konusu değilken bağlı acentenin mukim olduğu ülkeden elde ettiği kazanç olarak vergilendirilir.
AGGREGATION GELİRİN TOPLANMASI: Gelir vergisi açısından uygulanacak vergi oranını tespit etmek amacıyla mükellefin tüm gelir kaynaklarından elde ettiği kazançların birlikte toplanmasını belirtmek için kullanılan terim
ALIEN, TAX TREATMENT OF YABANCI UYRUKLU KİŞİ (VERGİ UYGULAMASI AÇISINDAN): Yaşadığı ülkenin vatandaşı olmayan kişi. Genelde, birçok ülke kendi vatandaşları ve yabancı uyruklu kişiler arasında ayrım yapmaz ve vergi yükümlülüğünü mukimlik ve/veya ikametgâha dayalı olarak belirler.
ALIENATION OF INCOME GELİRİN TEMLİKİ: Genellikle, gelirin kaynağına ilişkin mülkiyeti aynı kişiye devretmeden bir kaynaktan elde edilen gelirin o kişi tarafından elde edilebilmesi amacıyla belirli bir hakkın devrini izah etmek için kullanılan terim.
ALLOCATION TAHSİSAT: Örneğin çeşitli ülkelerde bulunan daimi işyerleri arasında kazanç ya da harcamaların tahsisi veya dağıtılması
ALLOWANCE İNDİRİM (MATRAHTAN YAPILAN İNDİRİM): Genellikle, gelir vergileri, veraset ve intikal vergileri, satış üzerinden alınan (KDV gibi) bazı vergi türlerinin hesaplanması esnasında gerçekleştirilen indirim veya istisnalar
AMORTIZATION AMORTİSMAN: Bir gayrimaddi varlığın faydalı ömrü üzerinden maliyetinin giderleştirilmesi için (amorti edilmesi) kullanılan usul
AMORTIZATION METHOD İNDİRİM (AMORTİSMAN) YÖNTEMİ: Ticari faaliyetler açısından bir yıldan fazla bir dönem için faydalı ömre sahip olan yatırım mallarının satın alındığı KDV rejimine göre indirim hesaplama yöntemi. İktisadi kıymetin satın alınması için ödenen fiyata dâhil olan vergi (KDV), ilgili iktisadi kıymetin faydalı ömrüne göre belli bir dönem üzerinden işletme sahibinin kazancından indirilebilir.
APA PFA: Peşin fiyatlandırma anlaşması (Advance Pricing Arrangement) terimine bakınız.
APPORTIONMENT METHOD DAĞITIM YÖNTEMİ: Örneğin satışlar, aktif toplamı veya maaşların toplamı gibi bazı faktörlerden oluşan bir formül kullanarak gelir ya da giderlerin ilişkili kişiler arasında dağıtılması için yararlanılan yöntemlerden birisi
ARBITRAGE ARBİTRAJ: Fiyat farklılıklarından faydalanmak amacıyla bir malın (ki bu döviz veya hisse senetlerini de içerir) satın alınması ve başka bir piyasada eş zamanlı olarak satılması süreci
ARBITRAGE, TAX ARBİTRAJ (VERGİ): Vergi avantajı sağlamak amacıyla işlem gerçekleştirme süreci (örneğin vergi kurallarının uygulanmasından yarar sağlamak)
ARBITRATION TAHKİM: Taraflarca seçilmeyen ve ilgili ülkenin ya da kaza alanında bulunan normal bir mahkemenin üyesi olmayan ve hakem olarak adlandırılan bir ya da birden fazla kişinin kararı ile bir sorunun çözümü için kullanılan terim
ARM'S LENGTH PRINCIPLE EMSALLERE UYGUNLUK İLKESİ: İlişkili kişiler arasında gerçekleşen koşullar bağımsız teşebbüsler arasındaki ticari ve mali ilişkilerde oluşması gereken koşullardan farklılaştığında, teşebbüslerden birinde tahakkuk etmesi gereken, fakat bu koşullar nedeniyle tahakkuk etmeyen herhangi bir kazanç o teşebbüsün kazancına eklenip vergilendirilebileceğini açıklayan uluslar arası standart.
ARM'S LENGTH RANGE EMSAL FİYAT (KARLILIK) ARALIĞI: Transfer fiyatlandırması uygulamasında, emsal olarak kabul edilen işlemler aracılığı ile uygun bir emsal fiyat (karlılık) seçmek amacıyla belirlenen değer aralığını tanımlamak için kullanılana terim
ARM'S LENGTH TRANSACTION EMSALLERE UYGUN İŞLEM: Kendi çıkarları için en uygun şekilde hareket eden taraflar (üçüncü taraflar) arasında gerçekleştirilen işlem
ASSESSMENT TARHİYAT: Vergi borcunu hesaplamak için gerçekleştirilen işlem
ASSOCIATED ENTERPRISES İLİŞKİLİ KİŞİLER (KURUMLAR): Genel olarak söylemek gerekirse, işletmeler, her iki teşebbüsün ortak şekilde kontrol edilmesi örneğinde olduğu üzere aynı kişinin her iki işletmenin yönetimine, idaresine veya sermayesine doğrudan veya dolaylı olarak katıldığı durumlarda birbirleri ile ilişkili kişilerdir.
ATTRIBUTION RULES İSNAT KURALI: Hisseler yasal olarak diğer bir tarafın mülkiyetinde bulunmasına rağmen aynı hisseleri başka bir tarafa isnat ederek mülkiyet oluşturma kuralıdır ve sıklıkla zımni hisse sahipliği olarak adlandırılır.
AUDIT VERGİ İNCELEMESİ: Ya rutin bir faaliyet olarak ya da vergi kaçırıldığından şüphelenildiğinde mükellefin defter ve hesaplarının ve/veya beyanname ve bildirimlerinin genel doğruluğunun dışarından bir kurum (örneğin denetim firmaları veya vergi otoriteleri) tarafından incelenmesi veya tahkiki
AUXILIARY ACTIVITIES TALİ (YARDIMCI) FAALİYETLER: Müteşebbis için sadece hazırlayıcı ya da yardımcı karaktere sahip faaliyetler sürdüren sabit bir işyeri, vergi anlaşmalarında genel olarak daimi işyeri olarak kabul edilmez. Buradaki belirleyici karakter, işyerinin faaliyetlerinin bütün olarak müteşebbisin faaliyetlerinin zorunlu ve önemli bir parçasını oluşturup oluşturmadığıdır.
AUXILIARY COMPANY TALİ ŞİRKET: Grup şirketlerinin bir parçası olan ve grup şirketlerine tali hizmetler sağlayan şirket
AVOIDANCE VERGİDEN KAÇINMA: Genellikle tanımlaması zor bir terimdir ancak genel olarak mükellefin vergi yükümlülüğünü azaltmak niyetiyle işlerini ne şekilde düzenlediğini tanımlamak için kullanılır ve bu düzenlemeler ciddi şekilde yasal olmasına rağmen çoğunlukla kanunun ulaşmak istediği sonuçla tamamen zıtlık taşır.
All intellectual property and legal rights of OECD Glossary of Tax Terms are owned by Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD).

OECD Glossary of Tax Terms is translated into Turkish by Ramazan Biçer, a partner at Centrum Consulting but it does not reflect the official translation.

Copying, duplicating, publishing and releasing of OECD Glossary of Tax Terms without official and prior permission by OECD mean that OECD's intellectual property and legal rights are violated.