Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabının Enflasyon Düzeltmesi Farklarının İzlendiği Özel Fonlar Hesabındaki Tutarların Vergisel Durumu Hakkında 196 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri Yayımlanmıştır

30.10.2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7529 sayılı Kanun ile, Vergi Usul Kanunu (VUK)’nun mükerrer 298. maddesinin (A) fıkrasına eklenen bent uyarınca VUK kapsamındaki muhasebe standartları uyarınca “Yapılmakta Olan Yatırımlar” hesabında (258 no.lu hesap) takip edilen tutarların enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucunda oluşan ve bu hesabın alt hesabında izlenen düzeltme farklarının, bilançonun pasifinde özel bir fon hesabında gösterilmesi ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmaması sağlanmıştı. (01.11.2024 tarihli, 7 sayılı Rehberimiz)

Bu düzenleme uyarınca, özel fon hesabında bulunan bu tutarlar, yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınması ve bu süreçte de fon hesabındaki tutarın yeniden değerleme oranında artırılması gerekmektedir.

Bu defa, 09.02.2026 tarihinde Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesinde yayımlanan  “196 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri” ile, yapılmakta olan yatırımlar hesabının enflasyon düzeltmesine tabi tutulması sonucu oluşan düzeltme farklarının dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayarak özel fon hesabına alınması ve bu fon hesabındaki tutarların yeniden değerleme oranında artırılması ve yatırımın aktifleştirildiği dönemde ve müteakip dört hesap döneminde dönem kazancının tespitinde dikkate alınmasıyla ilgili tereddüt konusu bazı hususlar hakkında açıklamalar yapılmıştır.

Söz konusu Sirküler ile yapılan değişiklikler, detayları itibariyle aşağıda bilgilerinize sunulmaktadır.

Yatırım Döneminde Özel Fon Hesabında Takip Edilen Tutarların Yeniden Değerleme Oranında Artırılması

Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298/A-10. maddesinde; mezkûr bent kapsamında özel fon hesabında yer alan ve dönem kazancının tespitinde dikkate alınmayan tutarların, her yıl bir önceki yıla ilişkin belirlenen yeniden değerleme oranında artırılacağı, ayrıca enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Bu kapsamdaki özel fon hesabında bulunan tutarların; gerek yatırım döneminde gerek sonraki süreçlerde, ilgili yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı dikkate alınarak artırılacağına dair belirleme yapılmıştır.

Buna göre, Sirkülerde, mezkur düzenlemenin yürürlüğe girdiği 2024 hesap dönemi için fon hesabındaki tutarların yeniden değerleme oranında artırılmayacağı (dolayısıyla 2024 hesap dönemi için hesaba yeniden değerleme yapılmayacağı), 2025 hesap dönemi için 27.11.2025 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 585 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen yeniden değerleme oranı olan %25,49’un kullanılması gerektiği belirtilmiştir.

Özel Fon Hesabında Bulunan Tutarların Geçici Vergi Dönemlerinde Kazancın Tespitinde Dikkate Alınması

VUK mükerrer 298/A-10. maddesinde; özel fon hesabına alınan tutarların, yatırımın aktifleştirilmesinden sonraki dönemlerde yeniden değerleme oranında artırılmasına ve yatırımın tamamlanarak ilgili iktisadi kıymetin aktifleştirilmesi gereken dönem ile bu dönemi takip eden dört hesap dönemi içerisinde eşit taksitler halinde dönem kazancının tespitinde dikkate alınacağı hüküm altına alınmış olup, söz konusu kazançların geçici vergi dönemlerinde de kazancın tespitinde dikkate alınacağı açıklanmıştır.

Bu kapsamda, geçici vergi dönemlerinde ilgili geçici vergi dönemine tekabül eden kısım kazancın tespitinde dikkate alınacaktır. Sirkülerde açıkça belirtilmemiş olmakla birlikte, geçici vergi dönemlerinde gelir yazılacak tutar bulunurken, ilgili geçici vergi dönemi için açıklanan yeniden değerleme oranı ile güncellenen fon tutarının esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.

Özel Fonların Yeniden Değerleme Oranında Artışından Kaynaklı Farkların Maliyete İntikal Edip Etmeyeceği

Anılan bent uyarınca özel fon hesabına alınan tutarların yeniden değerleme oranında artırılan kısımlarının iktisadi kıymetin maliyetine intikal ettirilmesinin mümkün bulunmadığı açıklanmıştır.

Diğer taraftan, Sirküler’de yer verilen örnekte özel fonlar hesabına alınan tutarların yatırımların aktifleştirildiği dönemde endekslenmesine ilişkin olarak “yatırım döneminde yeniden değerleme oranında artırılan ve özel fonlar hesabına alınan tutarlar dahil” ibaresi kullanılmıştır.

Yapılan bu açıklamalardan, artış tutarlarının yasal kayıtlara alınacağı ancak dönem kazancının tespitinde KKEG olarak dikkate alınması gerektiği gibi dolaylı bir sonuca ulaşılmaktadır. 

196 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Sirküleri’nin Gelir İdaresi Başkanlığı’nın internet sitesinde yayımlanan orijinal haline buradan ulaşabilirsiniz.

Saygılarımızla.